
Bạn từng đọc một bài công nghệ và thấy chữ PHP xuất hiện liên tục? Có thể bạn chưa thật sự hiểu nó là gì. Đây chính là bài giải thích thuật ngữ công nghệ phổ biến mà đội ngũ chúng tôi muốn dành cho bạn. Chúng tôi làm việc với PHP gần như mỗi ngày, từ sửa lỗi cho khách hàng đến xây website mới. Trong bài này, chúng tôi sẽ giải thích PHP theo cách dễ hình dung nhất, không sa đà vào thuật ngữ khó hiểu.
PHP là gì? Giải thích thuật ngữ công nghệ phổ biến này theo cách dễ hiểu

PHP là viết tắt của Hypertext Preprocessor. Nghe có vẻ phức tạp, nhưng bản chất nó chỉ là một ngôn ngữ lập trình. PHP dùng để xử lý dữ liệu ở phía máy chủ, tức là “phía sau” của một website. Khi bạn bấm nút đăng nhập, gửi form liên hệ hay xem giỏ hàng, rất có thể PHP đang âm thầm xử lý những yêu cầu đó.
Chúng tôi hay ví PHP như người đầu bếp trong bếp của một nhà hàng. Khách chỉ nhìn thấy món ăn bưng ra bàn, tức là giao diện website bạn thấy trên trình duyệt. Còn PHP thì lo phần chế biến phía sau: lấy dữ liệu, tính toán, rồi trả kết quả để hiển thị. Người dùng cuối gần như không bao giờ thấy đoạn code PHP. Họ chỉ thấy thành phẩm là trang web hoàn chỉnh.
PHP ra đời từ năm 1994. Đó là khá lâu so với nhiều ngôn ngữ lập trình website khác đang được dùng hiện nay. Điều thú vị là dù đã hơn ba mươi năm tuổi, PHP vẫn chưa hề lỗi thời. Rất nhiều người mới vào nghề vẫn nhầm PHP với HTML hoặc CSS, nên chúng tôi nghĩ nó xứng đáng có một bài giải thích thuật ngữ công nghệ phổ biến riêng.
Vì sao PHP vẫn phổ biến trong thiết kế website đến tận bây giờ

Câu hỏi này chúng tôi nhận được khá thường xuyên từ khách hàng. Đặc biệt là những bạn mới tìm hiểu công nghệ. Có vài lý do khiến PHP vẫn giữ vị trí quan trọng trong ngành thiết kế website.
PHP dễ học hơn nhiều người tưởng
So với một số ngôn ngữ lập trình phần mềm khác, cú pháp PHP khá gần với cách con người tư duy thông thường. Một bạn sinh viên năm nhất, nếu chăm chỉ, có thể viết được trang đăng nhập cơ bản chỉ sau vài tuần học. Đây là lợi thế lớn với những công ty muốn đào tạo nhân sự mới nhanh, mà không tốn quá nhiều thời gian.
Cộng đồng và tài liệu khổng lồ
PHP là mã nguồn mở, nghĩa là ai cũng có thể dùng và chỉnh sửa miễn phí. Chính vì vậy cộng đồng lập trình viên PHP trên toàn cầu rất đông đảo. Khi gặp lỗi, gần như câu hỏi nào bạn thắc mắc cũng đã có người hỏi trước. Chúng tôi từng gặp không ít khách hàng tự học PHP qua tài liệu miễn phí và tự sửa được lỗi nhỏ trên website của họ.
Hệ sinh thái mã nguồn mở dựa trên PHP quá lớn
WordPress, nền tảng đang chạy phần lớn website trên thế giới, được viết bằng PHP. Ngoài ra còn có Laravel, Joomla, Drupal, Magento, đều là những mã nguồn mở nổi tiếng xây trên nền PHP. Nếu bạn muốn biết thêm những ngôn ngữ lập trình website nào đang được ưa chuộng song song với PHP, chúng tôi có tổng hợp trong bài top 10 ngôn ngữ lập trình website phổ biến hiện nay.
Một ví dụ thực tế: PHP hoạt động ra sao trên website khách hàng

Cách đây không lâu, đội ngũ chúng tôi hỗ trợ một khách hàng kinh doanh đồ handmade. Họ muốn có website bán hàng riêng thay vì chỉ bán qua mạng xã hội. Yêu cầu khá đơn giản: khách xem sản phẩm, thêm vào giỏ hàng, điền thông tin rồi đặt hàng.
Chúng tôi dùng PHP kết hợp cơ sở dữ liệu MySQL để xử lý toàn bộ phần đó. Khi khách bấm “Thêm vào giỏ hàng”, PHP ghi thông tin sản phẩm vào phiên làm việc của khách. Khi họ bấm “Đặt hàng”, PHP kiểm tra tồn kho, tính tổng tiền, rồi lưu đơn hàng vào cơ sở dữ liệu. Toàn bộ quá trình diễn ra trong chưa đầy một giây. Khách hàng không hề biết có hàng trăm dòng code đang chạy phía sau.
Chúng tôi kể câu chuyện này để bạn hình dung rõ hơn. PHP không phải khái niệm quá xa vời hay chỉ dành cho dân chuyên. Nó len lỏi trong hầu hết thao tác mua sắm online bạn vẫn làm mỗi ngày.
PHP so với vài lựa chọn khác: khi nào nên dùng, khi nào nên cân nhắc

Không có ngôn ngữ lập trình nào là lựa chọn đúng cho mọi trường hợp. PHP cũng vậy. Với website vừa và nhỏ, website bán hàng, blog cá nhân hay trang doanh nghiệp thông thường, PHP gần như luôn là lựa chọn tiết kiệm chi phí. Lý do là hosting hỗ trợ PHP rẻ, lập trình viên PHP trên thị trường cũng đông nên dễ tuyển, dễ thay thế khi cần.
Ngược lại, với hệ thống cực lớn cần xử lý hàng triệu request mỗi giây, một số doanh nghiệp sẽ cân nhắc ngôn ngữ khác như Node.js hay Go. Những ngôn ngữ này có đặc tính xử lý bất đồng bộ tốt hơn. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam mà chúng tôi từng làm việc cùng chưa cần đến mức đó. PHP hiện đại, đặc biệt từ bản PHP 8 trở lên, đã cải thiện tốc độ đáng kể so với trước.
Nếu bạn đang phân vân giữa các ngôn ngữ lập trình phần mềm để bắt đầu dự án, chúng tôi khuyên nên nhìn vào quy mô thực tế trước. Đừng chạy theo công nghệ mới nhất chỉ vì nó đang hot. Bài tổng quan về các ngôn ngữ lập trình phần mềm mà đội ngũ từng viết có thể giúp bạn có cái nhìn rộng hơn trước khi quyết định.
Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi chọn PHP để thiết kế website
Chọn đúng ngôn ngữ chỉ là bước đầu. Chúng tôi từng chứng kiến không ít website dùng PHP nhưng vận hành ì ạch. PHP không hề kém. Vấn đề thường nằm ở cách triển khai chưa hợp lý. Dưới đây là vài điều chúng tôi luôn nhắc khách hàng để tâm.
- Chọn gói hosting phù hợp với phiên bản PHP đang dùng, tránh dùng bản quá cũ vì dễ dính lỗ hổng bảo mật.
- Cập nhật mã nguồn mở như WordPress, plugin, theme thường xuyên, vì đây là nơi hacker hay khai thác chứ không phải bản thân PHP.
- Đầu tư chăm sóc website định kỳ thay vì làm xong rồi bỏ đó, vì website chạy PHP vẫn cần kiểm tra lỗi, sao lưu dữ liệu và tối ưu tốc độ theo thời gian.
Việc chọn công ty hoặc đội ngũ thiết kế website hiểu rõ PHP cũng quan trọng không kém. Một website được viết code cẩu thả bằng PHP vẫn có thể chậm, khó bảo trì và tốn kém khi mở rộng. Ngược lại, nếu được xây đúng chuẩn, PHP hoàn toàn đáp ứng tốt cả tốc độ tải trang lẫn khả năng SEO. Google vốn không quan tâm bạn dùng ngôn ngữ gì, miễn nội dung và cấu trúc trang tốt.
Người mới tìm hiểu công nghệ nên bắt đầu học PHP từ đâu
Nếu bạn là chủ doanh nghiệp nhỏ hoặc marketer, chúng tôi nghĩ bạn không cần học PHP chuyên sâu như một lập trình viên thật sự. Chỉ cần hiểu khái niệm cơ bản, biết PHP làm gì, là đủ để bạn trao đổi hiệu quả hơn với đội kỹ thuật.
Còn nếu bạn muốn học để tự code, một trình soạn thảo PHP tốt sẽ giúp quá trình học nhanh hơn nhiều. Trình soạn thảo giúp bạn thấy lỗi cú pháp ngay khi gõ, gợi ý hàm có sẵn, và tự động format code cho dễ đọc. Đây cũng là lý do đội ngũ chúng tôi luôn dành nhiều bài viết cho các công cụ hỗ trợ lập trình PHP. Bạn có thể ghé trang chủ của chúng tôi để xem thêm nội dung liên quan.
Một mẹo nhỏ chúng tôi hay chia sẻ với người mới: đừng cố học hết lý thuyết trước khi thực hành. Hãy chọn một dự án nhỏ, ví dụ trang landing page cá nhân có form liên hệ, rồi vừa làm vừa tra cứu. Cách học qua dự án thực tế giúp bạn nhớ lâu hơn nhiều so với chỉ đọc tài liệu suông.
PHP còn phù hợp với doanh nghiệp trong những năm tới không
Đây là câu hỏi chúng tôi thường được hỏi khi tư vấn cho khách hàng. Với kinh nghiệm nhiều năm làm việc trong ngành, chúng tôi cho rằng PHP vẫn còn chỗ đứng vững chắc, ít nhất trong thời gian tới. Lý do đơn giản là hệ sinh thái quá lớn, chi phí bảo trì thấp, và số lượng lập trình viên PHP vẫn đông đảo trên thị trường lao động.
Dĩ nhiên công nghệ luôn thay đổi. Có thể vài năm nữa sẽ có ngôn ngữ khác nổi lên và thay thế phần nào vị trí của PHP. Nhưng với những gì đang diễn ra, chúng tôi tin PHP vẫn là lựa chọn an toàn cho phần lớn website doanh nghiệp vừa và nhỏ, đặc biệt là những đơn vị ưu tiên chi phí và tốc độ triển khai.
Qua bài giải thích thuật ngữ công nghệ phổ biến này, chúng tôi hy vọng bạn đã hình dung rõ hơn PHP là gì và vì sao nó vẫn được nhiều website tin dùng. Nếu bạn đang chuẩn bị xây dựng hoặc nâng cấp website cho doanh nghiệp của mình, đừng ngại liên hệ để đội ngũ chúng tôi tư vấn cụ thể hơn dựa trên nhu cầu thực tế của bạn.

