Nếu bạn đang loay hoay chọn trình soạn thảo code, đừng vội tải bản nổi tiếng nhất về rồi tự mò mẫm. Đội ngũ của chúng tôi từng thấy nhiều bạn đổi công cụ bốn, năm lần chỉ trong vài tháng, và phần lớn thời gian ấy trôi đi vô ích. Bài viết này gom lại năm câu hỏi mà cả người mới lẫn dân làm nghề hay đặt ra nhất, kèm lý do vì sao từng câu đáng để bạn quan tâm. Nếu bạn muốn nắm nền tảng trước, hãy đọc thêm PHP là gì? Ưu điểm và nhược điểm của lập trình web bằng PHP để hiểu rõ hơn về ngôn ngữ này.
Trình soạn thảo code là gì và vì sao nên chọn đúng công cụ ngay từ đầu
Nói dễ hiểu, trình soạn thảo code là phần mềm giúp bạn viết, chỉnh sửa và chạy mã lệnh. Bạn có thể hình dung nó giống bàn làm việc của một thợ may. Dụng cụ dùng thuận tay thì tay nghề tiến bộ nhanh. Còn dụng cụ vướng víu thì ngày nào cũng khiến bạn bực mình.
Trong quá trình làm việc với khách hàng, chúng tôi nhận ra một điều khá rõ. Người chọn công cụ theo cảm tính thường quay lại tìm công cụ khác sau vài tuần. Người chọn theo nhu cầu thực tế thì ít khi phải đổi. Vì vậy, nắm vài tiêu chí cơ bản ngay từ đầu sẽ giúp bạn rút ngắn đáng kể quãng thử sai.
Tiêu chí chọn câu hỏi và đối tượng đọc phù hợp
Chúng tôi không chọn câu hỏi theo cảm hứng. Khi lên danh sách, đội ngũ áp dụng ba tiêu chí chính. Trước hết, câu hỏi phải lặp lại nhiều trong cộng đồng lập trình viên và người mới, chứ không phải thắc mắc riêng lẻ của một cá nhân. Thứ hai, câu hỏi phải trả lời được bằng tiêu chí kiểm chứng như dung lượng, tốc độ khởi động hay số tính năng, thay vì chỉ dựa vào cảm giác “dùng thấy mượt”. Cuối cùng, câu hỏi phải hợp với người học, sinh viên, freelancer và dev PHP, vì đó là nhóm độc giả chính của chúng tôi.
Nếu bạn thuộc một trong những nhóm trên, năm câu dưới đây gần như chắc chắn sẽ có ích.
Trình soạn thảo miễn phí có đủ dùng cho người mới không?
Đây gần như là thắc mắc đầu tiên của hầu hết người mới bắt đầu. Trong phần lớn trường hợp, câu trả lời là có. Với việc học cú pháp, làm bài tập nhỏ hay dựng một trang web đơn giản, bản miễn phí của các công cụ phổ biến thường là quá đủ.
Chúng tôi từng gặp một bạn sinh viên năm hai, cứ nghĩ phải mua bản trả phí mới học PHP đàng hoàng. Sau khi dùng thử bản miễn phí trong hai tuần để làm bài tập và một trang giới thiệu cá nhân, bạn ấy thấy công cụ hoàn toàn đáp ứng nhu cầu. Khoản tiền tiết kiệm được đủ để đăng ký thêm một khóa học cơ bản.
Điều cần lưu ý là bản miễn phí thường thiếu một số tiện ích nâng cao, chẳng hạn gỡ lỗi sâu, tích hợp với hệ thống kiểm thử quy mô lớn hoặc hỗ trợ kỹ thuật chính thức. Những thứ này chỉ thật sự cần khi bạn tham gia dự án lớn có nhiều người cùng làm. Trước khi chi tiền, hãy dùng thử bản miễn phí một đến hai tuần với đúng loại việc bạn đang làm.
Chúng tôi không đưa ra con số cụ thể về tính năng từng gói, vì nhà phát hành thay đổi chính sách khá thường xuyên. Bạn nên tự kiểm tra bảng giá hiện hành trên trang chính thức của từng công cụ.
Nên dùng trình soạn thảo nhẹ hay bộ IDE đầy đủ?
Đây là khác biệt giữa một công cụ chủ yếu lo việc soạn thảo và một môi trường phát triển tích hợp sẵn đủ thứ, từ gợi ý mã, gỡ lỗi đến quản lý dự án. Bản nhẹ thường khởi động nhanh và ngốn ít bộ nhớ. Ngược lại, IDE đầy đủ đòi hỏi tài nguyên nhiều hơn và cần thời gian làm quen.
Đội ngũ thường khuyên khách hàng theo quy tắc đơn giản. Nếu máy có cấu hình thấp, hoặc bạn chủ yếu sửa vài tệp nhỏ, hãy chọn bản nhẹ. Nếu bạn làm dự án PHP lớn với nhiều tệp liên kết chặt chẽ, IDE đầy đủ sẽ tiết kiệm công sức hơn hẳn về lâu dài, dù lúc đầu bạn có thể thấy hơi rối mắt.
Hãy đo tốc độ khởi động và mức dùng RAM trên chính máy của bạn trước khi kết luận. Các con số quảng cáo thường được đo trong điều kiện lý tưởng, còn thực tế trên máy bạn có thể cho kết quả khác hẳn.
Có cần cài thêm plugin cho PHP không, và nên cài những loại nào?
Câu hỏi này liên quan trực tiếp đến dev PHP. Với PHP, plugin giúp bạn bắt lỗi cú pháp sớm, định dạng mã cho đồng nhất và gợi ý tên hàm ngay khi đang gõ. Những tiện ích tưởng nhỏ này tiết kiệm rất nhiều thời gian dò lỗi.
Nhóm plugin được dùng nhiều thường gồm công cụ kiểm tra cú pháp, bộ định dạng mã theo chuẩn và tính năng gợi ý hàm theo đúng phiên bản PHP bạn đang chạy. Bạn không cần cài tất cả cùng lúc. Hãy bắt đầu với một hoặc hai plugin, thấy cần thì bổ sung dần.
- Plugin kiểm tra cú pháp giúp phát hiện lỗi thiếu dấu chấm phẩy hay ngoặc không khớp.
- Plugin định dạng mã giữ bố cục thống nhất khi làm việc nhóm.
- Plugin gợi ý hàm nên được kiểm tra độ tương thích với phiên bản PHP trên máy chủ thật.
Rủi ro là cài quá nhiều plugin sẽ khiến trình soạn thảo chậm đi, và đôi khi hai plugin còn xung đột với nhau. Vì vậy, bạn nên kiểm tra khả năng tương thích trước khi áp dụng cho dự án chính thức.
Chọn công cụ theo nhu cầu và cấu hình máy
Thay vì một bảng so sánh cứng nhắc, chúng tôi thường trao đổi với khách hàng theo hướng khác. Người đang học cú pháp trên máy phổ thông chỉ cần một công cụ nhẹ, chưa cần lo gỡ lỗi nâng cao. Freelancer sửa vài tệp cho nhiều khách thì nên chọn công cụ dễ cấu hình lại nhanh mỗi khi đổi dự án. Còn dev PHP làm dự án lớn cùng đội nhóm nên đầu tư một máy đủ RAM và chấp nhận thời gian làm quen để đổi lấy năng suất lâu dài.
Các số liệu về dung lượng và tốc độ nên được đo thực tế trên máy của bạn. Đừng xem những nhận xét chung này là chuẩn tuyệt đối.
Làm sao để trình soạn thảo chạy nhanh trên máy cấu hình thấp?
Máy yếu không đồng nghĩa với việc bạn không làm được gì. Phần lớn thời gian chậm đến từ việc quá nhiều tiến trình chạy nền cùng lúc. Đội ngũ thường bắt đầu bằng việc tắt bớt các extension không dùng đến. Mỗi extension là một tiến trình bổ sung, và bạn sẽ khá ngạc nhiên khi thấy có những tiện ích cài từ lâu mà chưa mở lần nào.
Tiếp theo là giảm số tab mở cùng lúc. Mười tab mã nguồn đang mở đồng nghĩa với việc mười tệp đang được phân tích liên tục. Nếu tính năng phân tích nền không cần thiết cho công việc hiện tại, bạn có thể tắt tạm thời và bật lại khi cần.
Dù vậy, mỗi máy một khác. Hãy thay đổi từng thứ một rồi so sánh tốc độ trên chính thiết bị của bạn, đừng tin hoàn toàn vào mẹo chung.
Chuyển sang công cụ mới có mất thời gian học lại không?
Có, nhưng ít hơn bạn tưởng nếu biết cách chuyển đổi hợp lý. Kinh nghiệm của chúng tôi là giữ lại càng nhiều phím tắt và thói quen làm việc cũ càng tốt. Nhiều công cụ hiện nay có sẵn chế độ tương thích phím tắt với các phần mềm phổ biến khác, và bật tính năng này ngay từ đầu sẽ giúp bạn đỡ bỡ ngỡ.
Sai lầm chúng tôi gặp nhiều nhất là đổi công cụ liên tục khi chưa thành thạo cái đang dùng. Mỗi lần đổi là một lần làm quen lại từ đầu, và năng suất sụt giảm rõ rệt. Nếu công cụ hiện tại vẫn đáp ứng tốt, hãy học sâu nó thêm trước khi nghĩ đến chuyện chuyển đổi.
Nếu buộc phải chuyển khi đang có dự án gấp, hãy chờ dự án hoàn thành rồi mới chuyển, đừng đổi giữa chừng.
Trình soạn thảo phù hợp cho từng nhóm người dùng
Người mới học nên ưu tiên công cụ đơn giản, có nhiều hướng dẫn tiếng Việt, để tập trung vào việc hiểu lập trình thay vì loay hoay với cấu hình. Dev PHP chuyên nghiệp cần công cụ gỡ lỗi mạnh và tích hợp Git ổn định, vì đó là phần công việc hằng ngày của họ. Freelancer làm nhiều dự án khác nhau thì chọn công cụ nhẹ, dễ thiết lập lại khi chuyển từ khách này sang khách khác.
Không có công cụ nào tốt nhất cho tất cả mọi người. Điều quan trọng là khớp nhu cầu và cấu hình máy của bạn. Nếu bạn đang làm website cho doanh nghiệp, bạn cũng có thể tham khảo Top 10 website viết, biên dịch, test code online cho người mới để thử nghiệm nhanh trước khi cài đặt trên máy. Và nếu muốn tìm hiểu thêm về các công cụ hỗ trợ viết mã và tài liệu, bạn có thể xem Top 10 kinh nghiệm thực tế về mã nguồn mở cho developer PHP.
Câu hỏi thường gặp
Trình soạn thảo code nào miễn phí và đủ dùng cho người mới?
Phần lớn công cụ phổ biến đều có bản miễn phí đủ dùng cho việc học và làm bài tập. Bạn nên thử hai đến ba công cụ trong một tuần rồi chọn cái cảm thấy dễ chịu nhất.
Có nên học cách tùy chỉnh trình soạn thảo ngay từ đầu không?
Không cần thiết. Hãy làm quen với cài đặt mặc định trước, sau đó tùy chỉnh dần khi đã biết mình đang thiếu gì. Tùy chỉnh quá sớm dễ khiến bạn rối.
Trình soạn thảo có ảnh hưởng đến tốc độ viết code PHP không?
Có ảnh hưởng, nhưng chủ yếu ở phần gợi ý mã và gỡ lỗi. Tốc độ viết code thực sự phụ thuộc nhiều hơn vào kiến thức và thói quen của bạn.
Làm sao biết công cụ nào phù hợp với máy của mình?
Hãy mở thử công cụ với dự án thật, đo thời gian khởi động và theo dõi mức RAM tiêu thụ trong Task Manager. Nếu máy vẫn mượt khi làm việc thường ngày, công cụ đó phù hợp với bạn.
Có nên chuyển sang công cụ mới khi đang làm dự án không?
Đội ngũ khuyên bạn không nên. Hãy hoàn thành dự án trước, rồi mới thử công cụ mới trên một dự án nhỏ để làm quen.
